fa بررسی توانمندی سطوح آبگیر کوچک در تأمین آب مورد نیاز گیاهان مناطق خشک و کاهش هزینه استقرار آن‌ها (مطالعه موردی: منطقه شهر سوخته سیستان) تخصصي Special پژوهشي Research <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">در حال حاضر بحران کم آبی یکی از محدودیت&shy;های مهم به&shy;حساب می&shy;آید</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">. به&shy;طوری&shy;که سازگاری با تغییرات اقلیمی برای محافظت در برابر سیل و خشک‌سالی، در عین حال تأمین آب آشامیدنی سالم و امنیت غذایی، چالش مهمی برای توسعه کشورها، به&shy;ویژه در نواحی خشک است. به‌کارگیری روش&shy;های کارآمد به&shy;منظور استفاده از ظرفیت&shy;های طبیعی نقش مؤثری در بهبود شرایط زیست بوم مناطق خشک برای غلبه بر چالش&shy;های موجود ایفاء می&shy;نماید. هدف از اجرای این پژوهش </span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">بررسی توانمندی سطوح آبگیر </span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">کوچک در تأمین آب مورد نیاز </span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">گیاهان مناطق خشک و کاهش هزینه استقرار آن</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">‌</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">ها است. </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">برای اجرای این پژوهش براساس بازدیدهای میدانی 12 منبع ذخیره آب (</span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">ex-situ</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">) حفاری شده در مجاورت محل اجرای پروژه جاده‌سازی انتخاب و اقدام به اندازه&shy;گیری ابعاد و حجم آب استحصالی آن‌ها شد. با نمونه‌برداری از خاک مخازن این سامانه‌ها ویژگی&shy;های شوری، اسیدیته و بافت آن‌ها مورد آزمایش قرار گرفت. هم‌چنین وضعیت پوشش گیاهی این مخازن نیز بررسی شد. نتایج نشان داد که متوسط طول، عرض و عمق منابع ذخیره آب حفر شده به&shy;ترتیب برابر با 6/6 ، 2/4 و 1/1 متر است. </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black">اندازه‌گیری حجم آب جمع‌شده در مخازن نشان داد</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"><span style="color:black"> که حجم آب ذخیره شده درون آ‌ن‌ها برابر با 1/404 متر مکعب است. بررسی ارزش اقتصادی حجم آب استحصالی نیز نشان داد که بیشترین هزینه تامین آب مربوط به هزینه انتقال آب از سایر مناطق است (برابر با 269400000 ریال) که با احداث این سطوح ابگیر کوچک به 6/34 برابر کاهش یافته (برابر با 77452500 ریال) که به لحاظ آماری نیز اختلاف معنی‌داری را درسطح 5 درصد نشان می‌دهد. در مجموع براساس نتایج به دست آمده می&shy;توان نتیجه گرفت که احداث سطوح آبگیر کوچک در اراضی کم شیب، بستری مناسب برای استحصال رواناب حاصل از بارش در مناطق خشک را فراهم می‌نماید که با تامین آب مورد نیاز گیاه، استقرار پوشش گیاهی در این مناطق را میسر می‌نماید.</span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span lang="EN" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">Adapting to climate change to protect against floods and droughts, while providing safe drinking water and food security, is a major challenge for developing countries, especially in drylands. Using efficient methods to utilize natural capacities plays an effective role in improving the ecological conditions of drylands to overcome existing challenges. The purpose of this research is to investigate the ability of micro-catchment to provide water needed by plants in drylands and reduce their establishment costs.<i> </i>To do this study, 12 ex-situ rainwater harvesting (RWH) pond located near the road construction site were selected based on field inspections, and their dimensions and the volume of water they yielded were measured. Soil samples were collected from the basins of rainwater harvesting (RWH) pond to analyze properties such as salinity, acidity, and texture; the vegetation cover within the basins was also examined. The vegetation cover of these reservoirs was also examined. The results indicated that the average length, width, and depth of the excavated pits were 6.6, 4.2, and 1.1m respectively.</span></span></span> <span lang="EN" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.1pt">Measurement of the water collected in the pond showed that the volume of water stored within them is 404.1 m³. An analysis of the economic value of the harvested water volume revealed that the highest water supply cost was associated with water transfer from other regions (269,400,000 Rials); however, the construction of these micro-catchment surfaces reduced this cost 3.46-fold (to 77,452,500 Rials) a difference that is statistically significant at the 5% level. Overall, the results indicate that constructing small-scale water-harvesting structures on gentle slopes creates a suitable basis for capturing rainfall runoff in arid regions; by meeting the plants&#39; water requirements, this facilitates the establishment of vegetation in these areas.</span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="tab-stops:45.8pt 91.6pt 137.4pt 183.2pt 229.0pt 274.8pt 320.6pt 366.4pt 412.2pt 458.0pt 503.8pt 549.6pt 595.4pt 641.2pt 687.0pt 732.8pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"><span style="color:#00b0f0"></span></span></span></span></span> <pre style="text-align:justify"> <span style="font-size:10pt"><span courier="" new="" style="font-family:"><span lang="EN" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#00b0f0"></span></span></span></span></pre> سطوح آبگیر کوچک, امنیت غذایی, پوشش گیاهی, نفوذ آب و فرسایش خاک. Food security, Micro-catchment, soil erosion, vegetation cover and water infiltration. 0 0 http://jircsa.ir/browse.php?a_code=A-10-113-11&slc_lang=fa&sid=1 Mansour Jahantigh منصور جهان تیغ Mjahantigh2000@yahoo.com 10031947532846006545 10031947532846006545 Yes Department Soil Conservation and Water Management, Sistan Agriculture and edition Natural Resources Research Center, AREEO, Zabol, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران Moien Jahantigh معین جهان تیغ moienja23@yahoo.com 10031947532846006546 10031947532846006546 No Department Soil Conservation and Water Management, Sistan Agriculture and edition Natural Resources Research Center, AREEO, Zabol, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران